Yalova Türk Dil Bayramı Düzenleme Kurulu, Türk Dil Kurumunun (TDK) 94. kuruluş yıl dönümü dolayısıyla yaptığı açıklamada, TDK'nın kuruluş süreci ile Yalova arasındaki tarihi bağa dikkat çekti. Kurul tarafından paylaşılan belgelerde, Atatürk'ün Türk dili üzerine yürüttüğü çalışmaların önemli bir bölümünün Yalova'da şekillendiği ifade edildi.
Kurulun açıklamasına göre, Son Posta Gazetesi'nin 13 Temmuz 1935 ve Anadolu Gazetesi'nin 14 Temmuz 1935 tarihli sayılarında yer alan haberde, dönemin Türk Dili Araştırma Kurumu Genel Sekreteri İbrahim Necmi Dilmen'in, Yalova'da bulunan Gazi Mustafa Kemal Atatürk'e gönderdiği telgraf yayımlandı. Telgrafta kullanılan "Üç yıl önce bugün Yalova'da kurduğunuz" ifadesinin, kurumun kuruluşuyla Yalova arasında doğrudan bir bağ kurduğu belirtildi.
Açıklamada, söz konusu ifadenin sonradan ortaya atılmış yerel bir değerlendirme olmadığına dikkat çekilerek, Türk Dil Kurumunun kuruluşunun üzerinden yalnızca üç yıl geçmişken dönemin genel sekreteri tarafından kullanıldığı ve dönemin basınına yansıdığı vurgulandı.
Dil çalışmaları 1930 yılında Yalova'da başladı
Yalova Türk Dil Bayramı Düzenleme Kurulu, Yalova'nın Türk dili çalışmalarındaki rolünün yalnızca 1932'de kurulan Türk Dili Tetkik Cemiyeti ile sınırlı olmadığını da ifade etti.
Kurulun aktardığı bilgilere göre, Ruşen Eşref Ünaydın'ın anılarında yer aldığı üzere Atatürk, 1930 yılında Yalova'da bulunduğu sırada Leon Cahun'ün Türk dilinin geçmişine ilişkin konuşmasının Türkçeye çevrilmesini istedi. Çeviri yine Yalova'da tamamlanırken, aynı dönemde yapılan akşam toplantılarında tarih ve dil üzerine değerlendirmeler yapıldı, kelimelerin kökenleri tartışıldı ve Türk dili üzerine fikir alışverişinde bulunuldu.
Açıklamada, bu kayıtların Türk Dili Tetkik Cemiyeti kurulmadan iki yıl önce Yalova'nın dil ve tarih çalışmalarının yürütüldüğü önemli merkezlerden biri olduğunu gösterdiği ifade edildi.
İlk Dil Kurultayı'nın hazırlıkları da Yalova'da şekillendi
Kurul, Türk Dili Tetkik Cemiyetinin kuruluşunun ardından Atatürk'ün yeniden Yalova'ya geldiğini, burada eski ve yeni sözlükleri inceleyerek Türkçe karşılıklar üzerinde çalıştığını, dil bilimi eserlerini okuduğunu ve çevresindekilerle dil üzerine görüş alışverişinde bulunduğunu aktardı.
Ayrıca Atatürk'ün, Birinci Türk Dili Kurultayı'nın eylül ayında toplanması yönündeki talimatını da Yalova'da verdiği belirtilerek, kentin yalnızca hazırlık sürecinde değil, kurumun sonraki çalışmalarının şekillenmesinde de önemli rol oynadığı kaydedildi.
"Yalova Türk Dil Bayramı" dördüncü kez düzenlenecek
Açıklamada, 26 Eylül 1932'de Dolmabahçe Sarayı'nda gerçekleştirilen Birinci Türk Dili Kurultayı'nın açılış günü olan 26 Eylül'ün her yıl "Dil Bayramı" olarak kutlandığı hatırlatıldı.
Cumhuriyet'in 100. yılı kapsamında Yalova'daki sivil toplum kuruluşlarının ortak girişimiyle başlatılan Yalova Türk Dil Bayramı etkinliklerinin ise 2026 yılında dördüncü kez gerçekleştirileceği bildirildi.
Kurul, etkinliklerle güzel, doğru ve etkili Türkçe kullanımına yönelik toplumsal bilincin artırılmasının, Yalova'nın kültürel mirasının görünür kılınmasının ve gençlerin Türkçeyi bilinçli kullanmalarının teşvik edilmesinin amaçlandığını belirtti. Önümüzdeki yıllarda kutlama programının uluslararası katılımlı çalıştaylar, söyleşiler ve eğitim programlarıyla daha da genişletilmesinin hedeflendiği ifade edildi.
Yalova Türk Dil Bayramı Düzenleme Kurulu; Yalova Üniversitesi Türkçe Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezi (YTÖMER), Türk Ocakları Derneği Yalova Şubesi, Türkçenin Diriliş Hareketi Derneği, BAL-GÖÇ, KATFA-DER, Yalova Kırım Türkleri Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği ile AZKADER'in katılımıyla çalışmalarını sürdürüyor.
