Tüm basın emekçilerinin “10 Ocak Çalışan Gazeteciler Gününü” kutlayan CHP Yalova Milletvekili Tahsin Becan, yerel basının sorunlarının çok yönlü araştırılarak bunların tespiti ve bu kapsamda politikaların belirlenmesi ile çözümleri için gerekli önlemlerin alınması adına Meclis Araştırma Önergesi verdi.
Basının Sorunları, Tüm Toplumun Ortak Sorunudur
Becan, hem ulusal hem özellikle yerel basının maddi kaynaklarının güçlendirilmesi ve desteklenmesi, tarafsız ve bağımsız yayın yapmaları önündeki engellerin kaldırılması sadece gazetecilerin ya da medya kuruluşlarının sorumluluğu olmaktan çıkmış, artık tüm demokratik toplum düzeni isteyen herkesin ortak mücadelesi haline gelmesini belirterek şunları aktardı:
“Türkiye’de gazeteciler ve gazetecilik mesleği önündeki zorluklar her geçen gün artarken bu zorluklar yerel gazeteleri ve gazetecileri daha ağır bir çıkmaza sürüklüyor. Gün geçtikçe derinleşen ekonomik kriz karşısında ayakta kalmaya çalışan yerel gazeteler çözümü farklı gazetelerle birleşmede ya da son çare olarak kapanmada buluyor. Dahası yerel gazeteler devletten destek beklerken önce 2021’de daha sonra 2024 yılında yayınlanan “tasarruf genelgesi” kapsamında kamu kurum ve kuruluşlarına gazete alınmaması, abone olunmaması ve zorunlu ilanlar dışında ilan yayımlatılmaması kararı da yerel basını bir başka krize daha sokmuştur. Aynı şekilde internet haber sitelerine de 2023 yılında çıkarılan bir başka yönetmelikle yeni yaptırımlar getirilerek örneğin zaten düşük olan reklam gelirlerinden %15 Basın İlan Kurumu’na komisyon ödemek durumunda bıraktırılmışlardır.”
Ekonomik Darboğazda Olan Gazetecilik Çıkmazda
Çok uzun zamandır ekonomik darboğazda olan gazeteciliğin hem mesleki hem kurumsal hem de toplumsal olarak ciddi bir çıkmaza doğru giderken, bir yandan yeni baskı araçlarının devreye alındığı, yapısal sorunların derinleştiği diğer yandan gazetecilerin çalışma koşullarının kötüleşmesi, çalışma sürelerinin uzaması, ücretlerinin düşmesi ve işsizliğin giderek arttığı bir sürece geçildiğini belirten Becan, basın özgürlüğü hakkında çarpıcı durumu paylaştı.
“Ulusal medya, görece daha iyi bir konumda olsa da yerel gazetecilik, bu şekilde devam ederse yok olma tehlikesiyle karşı karşıyadır. Ancak ulusal gazetecilik ne kadar gelişmiş olursa olsun yerelden genele yayılan haberlerin azalması, yerel gazetecilerin mesleği bırakması ülke için ciddi olumsuz sonuçlar doğuracaktır. Yerel gazetecilik, yalnızca haber akışını sağlamakla kalmaz, aynı zamanda yerel yönetimlerin şeffaflığını ve toplumsal denetimi de güvence altına alır. Bu nedenle, yerel gazeteciliğin güçlendirilmesi, demokratik bir toplumun sağlıklı işleyişi için vazgeçilmez bir unsurdur. Ancak bugün geldiğimiz durumda, basın kuruluşlarının karşılaştığı mali cezalar, ambargolar ve otosansürlerle birlikte çalışan mensuplarına yönelik şiddet eylemlerinin, tehditlerin, gözaltların hatta tutuklamaların arttığı görülmektedir.
Nitekim Türkiye Gazeteciler Sendikasının (TGS) hazırladığı “2024-2025 Basın Özgürlüğü Raporuna” göre 2025 yılında 56 gazeteci fiziksel saldırıya uğradı, 313 gazeteci hakkında soruşturma açıldı, 123 gözaltı işlemi uygulandı. 90 gazeteci sözlü olarak tehdit edildi. Üç basın kurumuna yönelik saldırı düzenlendi. Üç basın kurumu hedef gösterildi. RTÜK tarafından alınan kararlarda basın yayın kuruluşlarına 59 ayrı idari para cezası kararı çıktı ve toplamda yaklaşık 87 milyon TL idari para cezası kesildi. Beş ayrı kararıyla toplamda 21 defa yayın durdurma kararı verildi. Yine Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre; 2024 yılında resmi ilan yayımlayan gazete sayısı bir önceki yıla göre %11,9 azalarak 753 oldu. Ülkemizde 2024 yılında resmi ilan yayımlayan gazetelerin yıllık toplam tirajı ise 2023 yılına göre %27,5 azalarak 462 milyon 707 bin 383 oldu.”
