Önerisini 2018-2019 yıllarında bilimsel çalışmalara taşıdığını ve ilgili kurumlara ilettiğini belirten Apaydın, uygulamanın hayata geçirilmesinin ardından fikrin sahipliğinin tespiti için hukuk mücadelesi başlattığını açıkladı.
Yalova Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümü Pazarlama Profesörü Prof. Dr. Fahri Apaydın, deprem güvenliği konusunda toplumun bilinçlendirilmesi ve konut tercihlerinde tüketicilerin doğru bilgiye ulaşabilmesi amacıyla geliştirdiği Bina Kimlik Kartı önerisini anlattı. 2009 yılından bu yana Yalova Üniversitesi'nde görev yapan ve üniversitenin Yabancı Diller Yüksekokulu kurucu müdürlüğünü de üstlenen Apaydın, deprem konusunun yalnızca mühendislik ve jeoloji bilimleriyle sınırlandırılmaması gerektiğini vurguladı.
“Deprem Sadece Mühendislerin Konusu Değil”
Depremin Türkiye açısından çok ciddi bir risk oluşturduğunu ifade eden Prof. Dr. Fahri Apaydın, toplumun depreme karşı bilinçlendirilmesinde farklı bilim dallarının da sorumluluk üstlenmesi gerektiğini söyledi. Apaydın, konuya ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:
“Deprem Türkiye için çok ciddi bir risk oluşturmakta, önemli bir olgu. Burada deprem konusunda bütün bilim insanlarının hangi alandan olursa olsun çalışma yapması gerektiğine inanıyorum. Bu çalışma ilahiyat alanından tutun da edebiyat alanına, sanat alanına vesaire uzanabilir. Deprem sadece mühendislerin ya da jeoloji biliminin bir konusu değil. Yani bir sosyolojik çalışma yapılması lazım. Belki depremlerle ilgili filmler üretilmesi lazım ki insanlar depremlerle ilgili bilgilendirilsin, daha bilinçli hareket etsin.”
Pazarlama alanındaki akademik birikimini deprem güvenliği konusunda toplumsal faydaya dönüştürmek istediğini belirten Apaydın, bu düşünceden hareketle 2018 ve 2019 yıllarında çalışmalar gerçekleştirdiğini aktardı.
“Binalar da Diğer Ürünler Gibi Etiketlenmeli”
Bina Kimlik Kartı önerisinin temelinde tüketicilerin satın alacakları veya kiralayacakları yapılar hakkında yeterli bilgiye sahip olması gerektiği düşüncesinin bulunduğunu belirten Apaydın, tüketicilerin bilgilendirilme hakkına dikkat çekti.
Gıda ürünlerinden otomobillere kadar pek çok üründe tüketicilere içerik, üretim tarihi, üretici firma ve teknik özellikler gibi bilgilerin sunulduğunu hatırlatan Apaydın, benzer bir bilgilendirme sisteminin binalar için de oluşturulması gerektiğini ifade etti.
Apaydın, önerisinin çıkış noktasını şu sözlerle anlattı:
“Nasıl ki bir peynir alırken, bir çay alırken, bir araba alırken bilgileniyoruz. Bir peynirin üretici firması, üretildiği tarih, üretildiği yer, son kullanma tarihi, içerik gibi konularda bilgiye sahip oluyor isek binayla ilgili de tüketiciler mutlaka ve mutlaka bilgilenmeli. Bu şekilde tüketicilerin sağlam, depreme dayanıklı binalara talepte bulunmaları sağlanabilir.”
Bina Girişlerine Bilgi Tabelası ve Karekod Önerisi
Bina Kimlik Kartı sisteminin devlet tarafından oluşturulacak kapsamlı bir altyapıyla hayata geçirilmesi gerektiğini savunan Apaydın, binaların girişlerine yerleştirilecek tabelalar aracılığıyla temel bilgilerin vatandaşa sunulmasını önerdi.
Söz konusu kartta binanın yapım yılı, yapımını gerçekleştiren firma veya kişi, beton kalitesi, metrekare başına kullanılan demir miktarı, zemin özellikleri, kat sayısı ve bağımsız bölüm sayısı gibi bilgilerin yer alması gerektiğini belirten Apaydın, sisteme karekod uygulamasının da eklenmesini önerdi.
Apaydın, sistemin işleyişini şöyle açıkladı:
“Binaların girişine koyacağımız bir tabelayla kişilerin binayla ilgili; binanın yapım yılı, hangi firma ya da kişi tarafından yapıldığı, binanın beton kalitesi, binanın metrekarede kullanılmış demir miktarı, zemin özelliği, kaç katlı olduğu, kaç tane birimin olduğu gibi konularda bilgili olması gerekiyor.”
Karekod uygulaması sayesinde vatandaşların akıllı telefonlarıyla bina hakkında ihtiyaç duydukları bilgilere kolayca ulaşabileceğini belirten Apaydın, sistemin yalnızca konut alacak veya kiralayacak kişilere değil, kamu görevlilerine de fayda sağlayacağını dile getirdi.
İtfaiye ve Emniyet Personeli de Yararlanabilecek
Bina Kimlik Kartı'nın acil durumlarda kamu kurumlarının işini kolaylaştırabileceğini ifade eden Apaydın, itfaiye ve emniyet personelinin de karekod üzerinden binaya ilişkin bilgilere hızlı şekilde erişebileceğini söyledi.
Apaydın, sistemin bu yönüne ilişkin şu değerlendirmede bulundu:
“Bu bina kimlik kartı uygulaması sadece tüketicilerin işini kolaylaştırmayacak ya da sadece tüketicileri bilgilendirmeye ve binaları daha bilinçli tercih etmeye yönlendirmeyecek. Bu kartların bir başka işlevi daha olacak. Bir binayla ilgili kamu görevlilerinin de gerek duyduklarında hızlı bir şekilde bilgi almalarını sağlayacak. İtfaiye birimi binaya gelerek bina kimlik kartını okuttuğunda akıllı telefonlarıyla ihtiyaç duyduğu bilgilere rahatlıkla ulaşabilecek.”
Apaydın ayrıca sistemin, binalarda bulunan kaçak bölümlerin tespit edilmesi ve yapı özelliklerinin daha şeffaf şekilde takip edilmesi açısından da katkı sağlayabileceğini belirtti.
Önerisini Bakanlıklara ve TOKİ'ye İletti
Bina Kimlik Kartı önerisini yalnızca akademik çalışmalarla sınırlı tutmadığını belirten Prof. Dr. Fahri Apaydın, 2018-2019 yıllarında konuyla ilgili bir makale ve bildiri yayımlayarak önerisini bilim dünyasına ve kamuoyuna duyurduğunu aktardı.
Önerinin uygulamaya geçirilmesi amacıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı ve TOKİ'ye CİMER üzerinden başvurular yaptığını anlatan Apaydın, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'ndan gelen yanıtta önerisinin mevzuat hazırlıklarında değerlendirilmek üzere kayda alındığının bildirildiğini söyledi.
Apaydın, sonraki süreçte 2021 yılında yayımlanan Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle Bina Kimlik Kartı uygulamasının hayata geçirildiğini ve yeni yapılan binalarda bu kartların bulundurulmasına yönelik uygulamanın başlatıldığını ifade etti.
“Önerimin Ardından Uygulamaya Geçildiğini Düşünüyorum”
Uygulamanın hayata geçirilmesinin ardından ilgili bakanlığa yeniden başvurduğunu ve çalışması nedeniyle kendisine teşekkür belgesi verilmesini talep ettiğini belirten Apaydın, bakanlıktan gelen yanıtın beklentisini karşılamadığını dile getirdi.
Bakanlığın, Bina Kimlik Kartı çalışmalarının 2001 yılından bu yana kurum bünyesinde yürütüldüğünü bildirdiğini aktaran Apaydın, bu açıklamayı sorguladığını belirterek şunları söyledi:
“2001 yılından beri yapılıp da, yani 20 yıl sonra devreye sokulması çok da kabul edilebilir, çok da mantıklı bir şey değil. Burada aslında benim önerimden sonra bu sistemin devreye girdiğini göstermektedir.”
Fikir Sahipliğinin Tespiti İçin Dava Açtı
Çalışmasının fikir sahipliğinin tespit edilmesi ve katkısının kabul görmesi amacıyla hukuki yola başvurduğunu açıklayan Prof. Dr. Fahri Apaydın, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına karşı Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açtığını belirtti.
Yalova'da 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen davanın devam ettiğini ifade eden Apaydın, sürecin hakkaniyetli bir şekilde sonuçlanmasını beklediğini söyledi.
Deprem güvenliğinin toplumsal bilinç, tüketici hakları ve şeffaf bilgilendirme boyutlarıyla da ele alınması gerektiğini vurgulayan Apaydın'ın Bina Kimlik Kartı önerisi, yapıların teknik özelliklerine ilişkin bilgiye erişim ve fikir sahipliği tartışmasını yeniden gündeme taşıdı.
