Derneğin 172 doğrudan üyesi ve bilim kurulu üyeleriyle birlikte yaklaşık 450 kişilik bir etki alanına sahip olduğunu ifade eden Apaydın, bilimsel çalışmalarda yapay zekâ kullanımının etik çerçevesinin belirlenmesi için uluslararası ve ulusal akademik gündeme katkı sunmayı hedeflediklerini söyledi.

Yalova Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Fahri Apaydın, kurucuları arasında yer aldığı Akademide Etik Derneği'nin kuruluş amacı, yürüttüğü faaliyetler ve akademik dünyadaki çalışmaları hakkında açıklamalarda bulundu. Akademik faaliyetlerin bilimsel etik ilkeler doğrultusunda yürütülmesinin önemine dikkat çeken Apaydın, derneğin akademisyenleri bilinçlendirmek ve bilimsel etik ihlallerinin önüne geçilmesine katkı sağlamak amacıyla kurulduğunu belirtti.

Akademide uzun yıllar boyunca edindiği gözlemlerin derneğin kuruluşunda etkili olduğunu anlatan Apaydın, akademik çalışmalarda etik ilkelerin vazgeçilmez olması gerektiğini vurguladı.

“Bilimle etik etle tırnak gibidir”

Akademide Etik Derneği'nin kuruluş fikrinin yaklaşık bir yıllık hazırlık sürecinin ardından hayata geçirildiğini belirten Prof. Dr. Fahri Apaydın, kuruluş sürecini şu sözlerle anlattı:

“Akademide Etik Derneği, şu anda Yalova'mızın bir onur kaynağı. Bu derneği 2018 yılında bir yıllık çalışmanın sonrasında, 2019 yılında kurdum. Derneğin kurulma amacı ve yola çıkış sebebim şu: Akademide bulunduğum yıllar içerisinde edindiğim gözlem ve izlenimler sonucunda bilim insanlarının akademik faaliyetlerini bilim etiği çerçevesinde yürütmesini sağlamanın esas olması gerektiğini düşündüm. Bilimle etik etle tırnak gibidir, birbirinden ayrılamaz derler. Hasan Seçen hocamız da bunu ifade eder.

Bu çerçevede bilim insanlarının bir sorumluluğu olarak faaliyetlerini etik değerleri ve akademik etik ilkelerini dikkate alarak yürütmesi gerekiyor. Ancak benim gözlemim, birçok durumda bu değerlere uyulmadığı, bilimsel ve akademik etik ilkelerinin ihlal edildiği yönündeydi. Bunun nedenlerini araştırdığımda bilim insanlarının akademik etik konusunda yeterince bilinçli olmadığını gördüm. Akademik etik konusuna sahip çıkacak, bu konuda bilinçlendirme faaliyetleri yürütecek kurumsal bir yapıya ihtiyaç olduğunu tespit ettim. Bunun üzerine 2019 yılında Akademide Etik Derneği'nin kuruluşuna öncülük ettim.”

“Derneğimizin merkezinin Yalova'da olması büyük bir değer”

Akademide Etik Derneği'nin Yalova açısından taşıdığı öneme de değinen Apaydın, derneğin merkezinin Yalova'da bulunmasının ve bir üniversite akademisyeni tarafından kurulmasının kent adına önemli bir kazanım olduğunu dile getirdi.

Apaydın, “Akademide Etik Derneği'nin ilimiz için büyük bir kazanç olmasının bir boyutu da merkezinin Yalova'da olması. Ayrıca Yalova Üniversitesi'nin akademik personeli tarafından kurulmuş olması bizim için büyük bir değer. Akademik etik gibi bilim dünyasının temel konularından birinde faaliyet gösteren bir derneğin Yalova merkezli olması, kentimiz açısından önemli bir kazanım.” ifadelerini kullandı.

Kitaplar, bilimsel araştırmalar ve kongrelerle akademik etik çalışmaları

Derneğin temel faaliyet alanının akademik etik konusunda bilim insanlarını bilinçlendirmek olduğunu belirten Apaydın, bu doğrultuda farklı bilimsel çalışmalar yürüttüklerini aktardı.

Derneğin faaliyetlerini anlatan Apaydın, “Akademide Etik Derneği, temel olarak akademik etik konusuna sahip çıkan ve bilim insanlarını bu konuda bilinçlendirme faaliyeti yürüten bir dernek. Bu kapsamda kitaplar yazmaktayız, bilimsel araştırmalara destek olmaktayız ve bizzat bilimsel araştırmalar yürütmekteyiz. Bunun yanında kongreler düzenliyoruz. Bu tür bilimsel faaliyetlerle bilim insanlarının akademik etik konusunda bilinçlenmesine katkı sağlamaya çalışıyoruz.” dedi.

2019 yılında kurulan derneğin bugün akademi camiasında bilinen ve kabul gören bir yapıya dönüştüğünü ifade eden Apaydın, bu gelişmeden duyduğu memnuniyeti de dile getirdi.

Yapay zekâ kullanımında akademik etik gündemde

Derneğin güncel çalışma alanlarından birinin bilimsel faaliyetlerde yapay zekâ kullanım etiği olduğunu belirten Prof. Dr. Fahri Apaydın, gelişen teknolojinin bilim dünyasına önemli imkânlar sunduğunu ancak bu imkânlardan yararlanırken etik ilkelerin göz ardı edilmemesi gerektiğini söyledi.

Yapay zekânın bilimsel çalışmaları daha hızlı, kapsamlı ve düşük maliyetli yürütme imkânı sağladığını kaydeden Apaydın, bilim dünyasının bu teknolojiden yararlanarak araştırmalarını çeşitlendirmesi ve geliştirmesi gerektiğini ifade etti.

Apaydın, “Yapay zekâ gelişen bir teknoloji. Yapay zekânın kullanılmasıyla bilimsel faaliyetler daha hızlı, daha kapsamlı ve daha düşük maliyetli gerçekleştirilebiliyor. Dolayısıyla bilim dünyası da yapay zekâdan yararlanarak bilimsel faaliyetlerini çeşitlendirme, geliştirme ve zenginleştirme yoluna gitmeli. Ancak bunu yaparken bilimle etiğin etle tırnak gibi olduğu gerçeğini unutmamak gerekiyor. Yapay zekâdan yararlanma sürecinde bilimsel ve akademik etiğe saygı gösterilmesi, etik ilkelerin dikkate alınması yönünde katkı sunmayı amaçlıyoruz.” şeklinde konuştu.

Minik Öğrencilerden Başkan Tavşan’a Ziyaret
Minik Öğrencilerden Başkan Tavşan’a Ziyaret
İçeriği Görüntüle

Yapay zekâ etiği kongresi ve çalıştayı düzenlenecek

Akademide Etik Derneği'nin yapay zekâ kullanım etiği konusundaki çalışmalarını kongre ve çalıştayla daha kapsamlı hale getirmeyi hedeflediğini belirten Apaydın, 4-5 Aralık tarihlerinde Ankara Üniversitesi bünyesinde yapay zekâ temalı bir kongre düzenleyeceklerini açıkladı.

Ankara Üniversitesi, Akdeniz Üniversitesi ve Akademide Etik Derneği'nin ortak organizasyonuyla gerçekleştirilecek kongrede yapay zekâ alanında çok sayıda bilimsel çalışmanın sunulacağını ve tartışılacağını aktaran Apaydın, kongre kapsamında ayrıca Yapay Zekâ Etik Çalıştayı düzenleneceğini bildirdi.

Türkiye'nin farklı üniversitelerinden bilim insanlarının katılımıyla gerçekleştirilecek çalıştayın temel amacının, bilimsel faaliyetlerde yapay zekâ kullanımının etik sınırlarını ve doğru uygulama yöntemlerini tartışmak olduğunu belirten Apaydın, şu değerlendirmelerde bulundu:

“Bu çalıştayla hedefimiz, bilim dünyasına bilimsel faaliyetlerde yapay zekâyı nasıl kullanmamız gerektiğini, bilimsel etik çerçevesinde yapay zekâdan nasıl yararlanabileceğimizi tartışmak. Türkiye'nin farklı üniversitelerinden bilim insanları bu çalıştaya katılacak. Burada yapay zekânın bilimsel çalışmalarda kullanımına ilişkin etik çerçeveyi ele alacağız. Çalıştayın ardından da bu konudaki değerlendirmelerimizi içeren bir bildirge yayımlayacağız.”

172 doğrudan üye, bilim kurulu ile yaklaşık 450 kişilik etki alanı

Akademide Etik Derneği'nin üye yapısı hakkında da bilgi veren Apaydın, derneğin farklı üniversitelerden akademisyenleri bünyesinde barındırdığını belirtti. Derneğin 172 doğrudan üyesinin bulunduğunu, bilim kurulu üyeleriyle birlikte bu sayının yaklaşık 450 kişiye ulaştığını ifade eden Apaydın, üyeler arasında rektör, rektör yardımcısı ve dekanların da yer aldığını söyledi.

Derneğin yalnızca üyelik faaliyetleriyle sınırlı kalmadığını, akademisyenlerin karşılaştıkları etik sorunlara yönelik bilimsel değerlendirmeler de yaptığını belirten Apaydın, bu çalışmanın derneğin önemli faaliyetlerinden biri olduğunu vurguladı.

Apaydın, “Derneğimizin şu an 172 üyesi bulunuyor. Üyelerimiz farklı üniversitelerden. İçlerinde rektör, dekan ve rektör yardımcısı olan hocalarımız var. Bunun yanında derneğimizin bir de bilim kurulu bulunuyor. Bilim kurulumuzla birlikte yaklaşık 450 kişilik bir yapıya sahibiz.

Derneğimizin önemli faaliyetlerinden biri de bilim insanlarının akademik etik konusunda akıllarına takılan soruları bize yöneltmesi. Gelen soruları bilim kurulumuza iletiyoruz. Bilim kurulundan gelen değerlendirmeler doğrultusunda bir rapor hazırlayarak ilgili bilim insanlarına cevaplarımızı iletiyoruz. Bu da akademik camiaya sunduğumuz önemli katkılardan biri. Dolayısıyla derneğimizin etki alanı oldukça geniş.” ifadelerini kullandı.

Yalova merkezli Akademide Etik Derneği'nin akademik etik alanındaki çalışmalarını sürdürdüğünü belirten Apaydın, özellikle yapay zekâ teknolojilerinin bilimsel araştırmalarda kullanımına ilişkin etik ilkelerin belirlenmesine yönelik faaliyetlerin önümüzdeki dönemde derneğin önemli çalışma başlıkları arasında yer alacağını kaydetti.

Muhabir: Sezgin Altınel