Takvimler 14 Şubat’ı gösterdiğinde dünya genelinde "sevgi" teması ön plana çıkar. Vitrinler kırmızıya boyanır, kalpler havada uçuşur. Ancak bugün, biz odağımızı kırmızıdan mora, yani epilepsi farkındalığının rengine çevirelim. Çünkü bir insanı sevmek, sadece ona güzel sözler söylemek değil; zor anında yanında olmayı bilmek, sesine kulak vermek ve sağlığını gözetmektir.

Epilepsi: Beyindeki Geçici "Sessizlik"

Epilepsi (Sara), tarih boyunca yanlış anlamalarla çevrili olmuştur. Oysa bilimsel tanımı nettir: Beyindeki nöronların olağan dışı elektro-kimyasal boşalma yapmasıdır.

Bir Dil ve Konuşma Terapisti olarak vurgulamak isterim ki; iletişim yalnızca akıcı sözcüklerden ibaret değildir. Nöbet sırasında veya hemen sonrasında (post-iktal dönem) kişi geçici olarak konuşamayabilir, kelimeleri toparlayamayabilir ya da sizi anlamakta güçlük çekebilir. Bu "iletişim kopukluğu" korkutucu gelmesin. O an en güçlü iletişim dili, sizin sakin ve güven veren duruşunuzdur.

Sevgi, Güvenli Bir Nefestir

Toplumumuzda nöbet geçiren birini gördüğümüzde panikle yapılan müdahaleler (ağzı zorla açmaya çalışmak, su içirmek, soğan koklatmak) maalesef hastaya faydadan çok zarar verir. Özellikle yutma bozuklukları ile çalışan bir uzman olarak en kritik uyarım şudur: Bilinç kapalıyken ağızdan verilen her şey (su, ilaç vb.) akciğere kaçarak hayati risk (aspirasyon) oluşturabilir.

14 Şubat vesilesiyle sevgimizi "doğru bilgi" ile gösterelim:

  1. Güvenliği Sağlayın: Başının altına yumuşak bir destek koyun.
  2. Hava Yolunu Açın: Nöbet sırasında solunumun rahatlaması ve tükürüğün dışarı akması için hastayı yan çevirin.
  3. Asla Ağzını Zorlamayın: "Dilini yutar" korkusuyla çenesini açmaya, parmak sokmaya çalışmayın. Anatomik olarak dilin geriye kaçıp boğazı tıkaması mümkün değildir; ancak zorlarsanız dişlere, çene eklemine ve hava yoluna zarar verebilirsiniz.
  4. Zamanı Yönetin: Nöbet 5 dakikadan uzun sürerse 112’yi arayın.

Ön Yargılar Duvar, Farkındalık Köprüdür

Epilepsili bireylerin yaşadığı en büyük zorluk nöbetlerin kendisi değil, toplumun onlara bakış açısıdır. İş hayatından sosyal yaşama kadar karşılaşılan damgalanma, kişinin iletişim cesaretini kırabilir.

Bugün, sevginin günü ise; sevgimizi ön yargılarımızı yıkarak gösterelim. Beynimizdeki elektriksel fırtınalar geçicidir; ancak kurduğumuz sağlıklı iletişim ve anlayış kalıcıdır.

Uzm. Dkt. Harun Ayas Dil ve Konuşma Terapisti

Not: Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Tanılama ve tedavi süreçleri için mutlaka hekiminize; terapi süreçleri hakkında ise dil ve konuşma terapistinize başvurunuz.

Bilimsel Kaynakça

  1. Fisher, R. S., et al. (2014). ILAE official report: a practical clinical definition of epilepsy. Epilepsia, 55(4), 475-482.
  2. World Health Organization (WHO). (2024). Epilepsy: Key Facts.
  3. Türk Epilepsi ile Savaş Derneği. Hasta ve Yakınları İçin Bilgilendirme Rehberi.