ABD’nin Maskelenmiş Yüzü -8
ABD KAMBOÇYA İLİŞKİLERİ
Kamboçya, resmî adıyla Kamboçya Krallığı, Güneydoğu Asya anakarasının güneyinde yer alan bir ülkedir. 181,035 km² alana yayılan ülke, kuzeybatıda Tayland, kuzeydoğuda Laos, doğuda Vietnam ve güneybatıda Tayland Körfezi ile çevrilidir. Kamboçya'nın nüfusu 15 milyonun üzerindedir.
Kamboçya’nın Tarihi ve Siyasi Görünümü
Kamboçya, Güneydoğu Asya’da Hint ve Çin kültürlerinin kesiştiği Mekong deltasının güneyinde yer almaktadır.
1863 yılında Fransız idaresine giren Kamboçya, bağımsızlığını 1953’te kazanmıştır.
Savaş Kamboçya'ya Yaklaşıyor
Mart 1965'te ABD Deniz Piyadeleri Güney Vietnam'a çıkarma yaptı, diğer Amerikan birlikleri de kısa süre sonra onları takip etti. ABD bombardıman uçakları Kuzey Vietnam'daki hedeflere saldırdı.
Komünist güçler hem Amerikan birliklerine hem de Güney Vietnam ordusuna karşı saldırılarını yoğunlaştırdı.
Sihanouk (Norodom Sihanuk 1941-1955 ve 1993-2004 yılları arasında iki defa Kamboçya Kralı olarak tahtta kalmıştır. 7 Ekim 2004 yılında tahtı kendi isteğiyle oğlu Norodom Sihamoni'ye devretmiştir.)
* Amerika Birleşik Devletleri ile diplomatik ilişkilerini kesti ve Kuzey Vietnam ile ilişkilerini güçlendirdi.
* 1967 yılında, ABD ve Güney Vietnam güçleri sınır ötesi saldırılarla karşılık verdi. Kamboçya, Vietnam'da giderek büyüyen çatışmaya duyarsız kalamadı ve tarafsızlık hayali de giderek solmaya başladı.
* Şubat 1969'da, Nixon'ın göreve gelmesinden bir aydan kısa bir süre sonra, Vietnam Askeri Yardım Komutanlığı (MACV) komutanı General Creighton W. Abrams, B-52 bombardıman uçaklarının sığınaklara ve ikmal yollarına karşı kullanılmasını talep etti. Nixon, ulusal güvenlik danışmanı Henry Kissinger ile birlikte bu talebi kabul etti ve Mart 1969'da Kuzey Vietnam'ın ikmal hatlarını kesmek amacıyla Başkan Nixon, ABD Hava Kuvvetlerine gizlice Doğu Kamboçya'da kapsamlı bir bombalama harekatı yürütme emri verdi. Kamboçya'nın bombalanması başladı.
* Sihanouk Mart 1970'te ülke dışında olduğu sırada, Amerikan yanlısı General Lon Nol ve diğer muhalifleri tarafından devrildi.
ABD’nin Kamboçya’yı işgal planına şiddetle karşı çıkan tek kişi, tek lider Sihanuk'du. Onun görevden alınmasıyla, Kamboçya'nın işgal girişimine karşı tüm muhalefet sona ermiş oldu.
ABD'nin Kamboçya'ya müdahalesi,
Vietnam Savaşı'nın genişlemesi olarak 1969-1973 yılları arasında gerçekleşmiştir. ABD, Kuzey Vietnam ve Viet Cong güçlerinin "Ho Chi Minh Yolu" adını verdikleri ikmal hatlarını ve sınır bölgelerindeki gizli karargahlarını yok etmek amacıyla Kamboçya'ya yönelik gizli bombardımanlar düzenlemiş ve 1970'te ülkeyi işgal etmiştir.
Bu müdahale, bölgede derin yıkımlara, yüz binlerce sivilin ölümüne ve Kamboçya İç Savaşı'nı şiddetlendirerek Kızıl Kmerler rejiminin iktidara gelmesine yol açmıştır.
1. Gizli Bombardımanlar (1969-1973)
Başkan Richard Nixon, Kamboçya'nın tarafsız statüsünü göz ardı ederek Mart 1969'da Kongre onayı olmadan gizli hava saldırılarını başlatmıştır. 1973'e gelindiğinde bu bombardımanlar tüm ülke çapına yayılmış, ABD savaş uçakları Kamboçya topraklarına yaklaşık 2,7 milyon ton bomba bırakmıştır.
2. Kamboçya'nın İşgali (1970)
Nisan 1970'te ABD ve Güney Vietnam birlikleri, Kuzey Vietnam üslerini temizlemek amacıyla Kamboçya'ya kara harekatı düzenlemiştir. Bu operasyon ABD içinde büyük protestolara yol açmış ve Amerikan kara birlikleri kısa süre sonra geri çekilse de bölgedeki savaş, hava saldırılarıyla devam etmiştir.
3. Kızıl Kmerler ve Yıkıcı Sonuçları
ABD bombardımanları ve askeri müdahaleleri, kırsaldaki sivillerin büyük bir nefretle komünist gerilla grubu olan Kızıl Kmerler'e katılmasına zemin hazırlamıştır. Savaşın yarattığı istikrarsızlık sonucu 1975'te iktidarı ele geçiren Kızıl Kmerler ve lideri Pol Pot, ülke nüfusunun yaklaşık dörtte birinin (1,5 - 3 milyon insan) ölümünden sorumlu tutuldukları korkunç Kamboçya Soykırımı'nı gerçekleştirmiştir.
Nisan 1970'te ABD ve Güney Vietnam kara kuvvetleri, Komünist sığınaklarına saldırmak için Kamboçya'nın doğusuna girdi.
29-30 Nisan 1970'te, otuz bin ABD ve Güney Vietnam askerinin Kamboçya'ya girmesiyle işgal başlatıldı.
Nixon işgali kesin bir zafer olarak nitelendirse de, ordu bunu en iyi ihtimalle geçici bir avantaj olarak değerlendirse de Kuzey Vietnamlılar, ABD işgal güçlerinin çekilmesinden sonraki iki ay içinde, ikmal yollarını ve sığınaklarını yeniden kurmuşlardı.
Amerika Birleşik Devletleri içinde işgalin etkisi yıkıcı oldu. Savaş karşıtı hareket, yoğunlaşan gösteriler ve öğrenci grevleriyle tepki gösterdi. Protestocular arasındaki çatışma sonucu dört öğrencinin ölümü, ulusu öfkelendirdi ve tepki çok büyüktü.
ABD güçlerinin sınırı geçmesinden önce var olmayan bir iç savaşa yol açtı ve bu savaş, Kamboçya'yı ABD destekli antikomünist güçler ile Vietnam destekli Kızıl Khmer isyancıları arasında uzun süren bir çatışmaya sürükleyerek ülkeyi daha da yıkıma ve sonuçta ülkenin komünist yönetime geçmesine sebep oldu.
Bu şekilde Kamboçya'nın kaderi belirlendi. Sadece Vietnam Savaşı'na ek bir unsur olarak Kamboçya topraklarını sömürmekle ilgilenen ABD politika yapıcıları, Kamboçyalıların ve topraklarının refahını pek önemsemedi.
Amerikan savaş uçakları, Kamboçya'da 113.000'den fazla noktaya toplamda 2,7 milyon tondan fazla bomba attı ve bu saldırı hem savaşçılar hem de siviller arasında ağır kayıplara yol açtı. İki milyondan fazla insan; bombalamalardan, kara savaşlarından ve Komünist yönetimden kaçmak için evlerini terk etti.
Amerika Birleşik Devletleri Kamboçya'yı İşgal Etti
· 1970'te ABD'nin Kamboçya'yı işgali, Vietnam Savaşı sırasında önemli bir askeri ve siyasi olaydı.
· 4 Mayıs 1970 Kent State katliamı; ABD'de Kent State University kampüsünde, ABD ulusal muhafızları tarafından 4 öğrencinin öldürülmesi olayı olarak da bilinir.
· Kent State katliamı; Amerika Birleşik Devletleri'nde yaygın protestoları ateşledi ve artan savaş karşıtı duyguları güçlendirdi.
Sonuç Olarak ABD’nin Kamboçya Müdahalesi:
Nixon'ın savaşı sona erdirme planının anahtarı, yeni açıklanan Nixon Doktrini'ne dayanan ve ABD birliklerinin kademeli olarak geri çekilmesini ve yerlerine Vietnamlıların yerleştirilmesini öngören "Vietnamlaştırma" programıydı. Özünde, bu savaşa bir çözüm olmaktan ziyade, ABD'nin savaştan çekilme sorununa bir çözümdü.
ABD ve Vietnam birlikleri Kamboçya'dan çekildiğinde, iç savaş çıktı ve 1975'te Kızıl Khmerler iktidarı ele geçirdi. Ülke içinde yaygın bir soykırım politikası izleyen Kızıl Khmerler, kaybedilen toprakları geri almak için Vietnam'a saldırdı.
Kamboçya-ABD ilişkileri, Çin'in bölgedeki etkisini dengelemek ve karşılıklı ticareti artırmak amacıyla son dönemde belirgin bir şekilde olumlu bir ivme kazanmıştır.
İlişkilerdeki öne çıkan güncel gelişmeler şu şekildedir:
· Askeri İlişkiler ve Üs Ziyaretleri: 2021'deki silah ambargoları ve üs krizi geride bırakılmış, ABD Donanması'na ait USS Cincinnati savaş gemisi Ocak 2026'da Kamboçya'nın Ream Deniz Üssü'ne ilk ziyaretini gerçekleştirmiştir.
· ABD ile Kamboçya arasındaki ticaret hacmi 15 milyar dolar seviyelerine ulaşmış olup, ikili ekonomik ilişkileri daha da derinleştiren antlaşmalar imzalanmıştır.
· Kamboçya Başbakanı Hun Manet, ABD yönetimiyle dış politikasını daha dengeli bir konuma getirmeye çalışmaktadır. Karşılıklı diyalog ve bölgesel güvenlik konularında iş birliği masaya yatırılmaktadır.
Değerli okurlar bir sonraki yazım ABD- GRANADA 1983 ilişkileri olacaktır.
Sevgiyle, mutlulukla ve sağlıcakla kalınız.
