ABD’nin Maskelenmiş Yüzü -9
ABD- GRANADA İLİŞKİLERİ 1983
Grenada, Doğu Karayip Denizi'nde, Batı Hint Adaları'na ait bir ada ülkesidir. Güney Amerika anakarasının yaklaşık 160 km kuzeyinde; yemyeşil doğası ve muhteşem plajlarıyla ünlü bir ada ülkesidir. "Baharat Adası" olarak bilinen bu tropikal cennet, özellikle küçük hindistan cevizi üretimiyle tanınır.
Bağımsız bir ada devleti olan Grenada, anayasal monarşi ve parlamenter demokrasi ile yönetilmekte ve İngiliz Milletler Topluluğunun (Commonwealth) bir üyesidir.
ABD'nin Grenada'yı işgali (25 Ekim 1983):
Birkaç gün önce kanlı bir darbeyle iktidara gelen Grenada'daki Marksist hükümet rejimini devirmek amacıyla; Başkan Ronald Reagan, Grenada'daki Marksist rejimin “Amerikan vatandaşlarına yönelik tehdit olduğunu” gerekçe göstererek, ABD güçlerine Grenada'yı işgal etme ve güvenliklerini sağlama emri verdi. O sırada Grenada'da yaklaşık 1000 Amerikalı vardı ve bunların çoğu adadaki tıp fakültesinde öğrenciydi. Bir haftadan biraz fazla bir sürede, “Acil Öfke Operasyonu” Grenada hükümetini devirmeyi başardı.
Süreç Nasıl Gelişti:
· Grenada'da solcu Maurice Bishop'ın 1979'da iktidarı ele geçirip Küba ile yakın ilişkiler kurmaya başlamasından sonra Amerikalı yetkililer için tam bir endişe kaynağıydı.
· 1983'te bir başka Marksist olan Bernard Coard, Bishop'ı öldürttü ve hükümetin kontrolünü ele geçirdi.
· Protestocular yeni hükümetle çatıştı ve şiddet tırmandı.
· Grenada'daki ABD vatandaşlarının güvenliğinin tehlikede olduğunu belirten Reagan, adaya yaklaşık 2.000 ABD askeri gönderdi. Bu askerler kısa süre sonra Grenada silahlı kuvvetleri ve adanın yeni askeri-sivil havaalanını tamamlamak için Grenada'da bulunan Kübalı askeri mühendis gruplarının direnişiyle karşılaştılar.
· ABD kuvvetlerinin durum hakkında çok az istihbarata güvenmek zorunda kalması da işleri zorlaştırdı. (Birçoğunun kullandığı haritalar aslında adanın eski turist haritalarıydı.)
· Reagan daha fazla asker gönderilmesini emretti ve çatışmalar sona erdiğinde, ABD ve Jamaika'nın birleşik kuvvetleri yaklaşık 7.600 askere ulaştı ve bu askerlerden yaklaşık 20'si öldü ve yüzden fazlası yaralandı; 60'tan fazla Grenadalı ve Kübalı asker öldürüldü.
· Coard hükümeti çöktü ve yerine ABD'nin kabul edebileceği bir hükümet geçti.
Birçok Amerikalı, Reagan'ın işgali savunmasına şüpheyle yaklaştı; Reagan yönetimi ise büyük bir zafer olduğunu iddia ederek, bunu Soğuk Savaş'ın başlangıcından bu yana komünist etkinin ilk "geri püskürtülmesi" olarak nitelendirdi.
Bağımsızlık döneminden Ekim 1983 darbesine
Grenada, 7 Şubat 1974'te Birleşik Krallık'tan bağımsızlığını kazandı ve bu geçiş sürecinde Grenada'nın başbakanı olarak atanan Eric Gairy'nin otokratik yönetimi hep yaygın yolsuzlukla anıldı ve paramiliter Mongoose Çetesi eliyle, siyasi rakiplerine karşı yasa dışı şiddet kampanyası yürüttü. Ancak Gairy'ye karşı direniş artmaya devam etti ve Yeni Mücevher Hareketi (NJM) adlı bir koalisyon, diğer muhalefet partileriyle birlikte, 1976 seçimlerinde Gairy'nin parlamentodaki gücünü azaltmayı başardı.
13 Mart 1979'da, Gairy ülke dışındayken, NJM kansız bir darbe düzenledi, Halk Devrimci Hükümeti'ni (PRG) ilan etti ve liderlerini atadı, Maurice Bishop başbakan olarak göreve geldi. Yeni hükümet, sosyalist ilkeleri ve Küba'dan almaya başladığı önemli yardımlar nedeniyle Batı ülkelerinden muhalefetle karşılaştı.
Bishop rejimi sosyal ve ekonomik reformlar uyguladı, Sovyet bloğu ülkeleriyle karşılıklı yardım anlaşmaları imzaladı.
ABD veya Avrupa'dan uçakların doğrudan uçuşları için ve Grenada'nın turizm sektörünün gelişmesi için havaalanının kritik önem taşıdığını savundu. Havaalanının güvenliği ve inşaatına yardımcı olmaları için yaklaşık 800 Kübalı görevli davet etti.
ABD Başkanı Ronald Reagan'ın yönetimi, 1983 Karayip Havzası Girişimi adlı ticaret ve kalkınma anlaşmasıyla bölgedeki Sovyet etkisine karşı koymaya çalıştı ve Bishop, Amerika Birleşik Devletleri ile daha yakın ilişkiler kurma olasılığına açık görünüyordu.
Haziran 1983'te Bishop, Washington DC'ye giderek ABD yetkilileriyle görüştü; ABD ile ilişkileri yumuşatma girişimi, NJM içindeki katı Marksistler tarafından şiddetle karşılandı.
13 Ekim 1983'te, Bishop'un başbakan yardımcısı Bernard Coard, hükümeti devirmek için harekete geçti.
Darbe karşıtı kalabalık şehrin pazar meydanına ve ardından Grenada ordusunun karargahı olan Fort Rupert'e (şimdiki adıyla Fort George) doğru ilerledi. Silahlı kuvvetler içindeki darbe destekçileri kalabalığa ateş açtı ve Bishop ile kabine bakanlarından birkaçı yakalanarak idam edildi.
22 Ekim'de Doğu Karayip Devletleri Örgütü (OECS) temsilcileri Barbados'ta bir araya geldi ve "Grenada'daki kanunsuz rejimi" ortadan kaldırma sözü verdi; bu girişim için ABD'den resmen yardım talep ettiler.
Acil Öfke Operasyonu
25 Ekim 1983'te ABD seferi kuvvetine Antigua, Barbados, Dominika, Jamaika, Saint Lucia ve Saint Vincent'ten oluşan OECS ülkelerinden yaklaşık 300 asker eşlik ediyordu.
Başlangıçtaki direniş, özellikle Point Salines havaalanında oldukça şiddetliydi. Pistin inşasına yardım eden Kübalı işçilerin çoğu, savaşa tam olarak eğitilmiş ve donatılmış ordu inşaat mühendisleriydi. Ancak sayıca az oldukları için çoğu iki gün sonra teslim oldu. Grenada silahlı kuvvetlerinin direniş gösteren üye sayısı ise oldukça azdı.
ABD'nin Grenada'yı işgali :
27 Ekim'de televizyonda yayınlanan bir konuşmada Reagan, Grenada'yı "Sovyet-Küba kolonisi" olarak nitelendirdi ve işgalin "tam zamanında" gerçekleştiğini iddia etti.
ABD'nin Grenada işgalinde kayıplar nispeten azdı. ABD birliklerinden 19 kişi öldü ve 116 kişi yaralandı. Küba kuvvetlerinden ise yaklaşık 24 kişi öldü ve 59 kişi yaralandı. Grenada ordusundan 21 kişi çatışmada hayatını kaybederken, Grenada sivillerinden 24 kişi öldü ve 337 kişi yaralandı.
Değerli okurlar bir sonraki yazım ABD- Lübnan ve Suriye saldırıları 1983-84 olacaktır.
Sevgiyle, mutlulukla ve sağlıcakla kalınız.
