Bu hafta değerli okurlarıma görünmez kimyasalların yaşamımızdaki yansımalarını ele almak ve sizlerle paylaşmak istedim.
Günlük yaşamda birçok alanda kullanılan ve birçok üründe bulunan PFAS, doğada kalıcılığı nedeniyle bunlara “sonsuz kimyasallar” tabirini kullanıyorlar. İsveç’in bu maddeleri yasaklama kararı çevre ve halk sağlığı açısından ele alınmıştır.
Evde yemek yapıyoruz, yağmur geçmeyen montumuzu giyiyor, çayımızı karton bardaktan içiyor, mutfak gereçlerinde, tekstil ürünlerinde ve elektronik eşyalarda hep karşımıza çıkıyor.
Neden mi diye sorarsınız? Dayanıklı, raf ömrü uzun, işlevsel ve ekonomik olmaları. Bu kadar yaygın olan PFAS çevre açısından oldukça zor. Doğada çok yavaş parçalanıyor hatta hiç yok olmadığı için “sonsuz kimyasallar” tabirini kullanıyor. Suya, toprağa karıştıkları için doğayla olarak besin zincirinde yer alabiliyorlar.
Sonuç: Bağışıklık sistemi, kolesterol düzeylerinde istenmeyen artışlara hatta bazı kanser türleri ile ilişkilendirilebiliyor. Bu nedenle birçok ülkede mümkün olduğunca kullanımı azaltılıyor ve giderek daraltılıyor.
İsveç’in düzenlemeler beklemeden giysi, ayakkabı, kozmetik ve birçok üründe yasaklamayı planlıyor. PFAS kritikliği temelde oluşmasını engellemekten daha zor ve maliyetli.
Son zamanlarda çevre koruma yalnızca karbon emisyonları, geri dönüşüm ve enerji verimliliği olmadığı, kullandığımız kimyasalları güvenliğini de kapsayan daha geniş bir alanı kapsıyor.Son zamanlarda bilim camiasında umut verici gelişmeler yaşandı. Yale Üniversitesinde ve Ulusal Bilim Akademisi'nden 6 bilimsel dergide yayınlanan yeni bir araştırma PFAS ile kirlenmiş tarım arazilerini çok daha düşük maliyetle temizlemenin hazır bir yöntem geliştirdi.
Umut verici yöntem; geleceğin sanayisini şekillendirmeye başlayacak. Çünkü sürdürülebilir bir gelecek, yalnızca atmosfere saldığımız karbonu azaltmakla kalmayıp, geride bıraktığımız görünmez kimyasal mirası da iyileştirmemiz ne kadar önemli olduğunu vurguluyor.
Kısacası tek kullanımlık ürünler azaltıp, satın aldığımız ürünlerde PFAS olup olmadığına bakıp, suya, yağış, rüzgârı özellikle taşıyan ürünleri gerektiğinin duyduğumuzda kullanın ve sağlıklı kullanın.
Bireysel seçimler önemli, asıl kalıcı çözüm, üreticilerin daha güvenli ürünler geliştirmesinde fayda var.
Yarını burada noktalarken, sağlıkla kalın huzurla kalın…
