ABD’nin Maskelenmiş Yüzü -6
ABD LAOS İLİŞKİLERİ
Laos, kuzeyde Çin ve Myanmar, doğuda Vietnam , güneyde Kamboçya, batıda ise Tayland ve Mekong Nehri ile çevrili, denize kıyısı olmayan bir ülkedir.
Bugün Laos olarak bildiğimiz yer, farklı dilleri ve kültürleri olan çeşitli etnik grupların bir araya gelmesiyle oluşmuştur.
Kısaca Laos’un yakın Tarihi
Avrupalılar 1893'te Fransa'nın Laos'u Fransız Çinhindi'nin bir parçası ilan etmesiyle mücadeleye dahil oldular. Fransızlar için Laos'u himaye altında tutmak, Güneydoğu Asya'dan geçen değerli bir ticaret yolu olan Mekong Nehri'ni kontrol etmenin bir yoluydu.
Fransa'nın Laos üzerindeki hakimiyeti ilk olarak 1945'te, II. Dünya Savaşı'nın son günlerinde Japonların Laos'u işgal etmesiyle sarsıldı. Japonya'ya atom bombaları yağdığında, Laos 1945'te Prens Phetsarath'ın kısa ömürlü Lao Issara ("Özgür Laos") hükümeti altında bağımsızlığını ilan etti. Fransızlar ertesi yıl tekrar iktidara geldi.
Laos, 1954 yılında komünist Viet Minh lideri Ho Chi Minh'in Fransızlara karşı kanlı Điện Biên Phủ Muharebesi'nde kazandığı zaferin ardından tam bağımsızlığını elde etti. Ardından gelen Cenevre Anlaşmaları, Vietnam'ı Kuzey ve Güney Vietnam olarak ikiye böldü ve Fransızların Güneydoğu Asya'daki hak iddialarından vazgeçmesini şart koştu. Anlaşma, Fransız etkisinin yokluğunda Güneydoğu Asya'nın komünist güçlerin eline geçeceğinden korkan Amerika Birleşik Devletleri tarafından imzalanmadı.
* Laos, tarihin en çok bombalanan ülkesidir.
* Amerikan bombardıman uçakları Laos'a iki milyondan tondan fazla misket bombası attı ve bu II. Dünya Savaşı'nda atılan tüm bombaların toplamından çok daha fazladır.
Çin Komünist Partisi'nin (ÇKP) ve Çin Halk Cumhuriyeti'nin kurucusu Mao Zedong'un LAOS’a sıcak ilgisi, Eisenhower'ın komünizmi uzak tutma domino teorisi için konuyu kritik hale getirmişti. Eisenhower Ulusal Güvenlik Konseyi'ne 1961'deki veda konuşmasında "Laos kaybedilirse, Güneydoğu Asya'nın geri kalanı da onu takip eder " demiş ve CIA'nın Laos dağlarında anti-komünist güçleri eğitmesini onaylamıştı.
CIA'nın Laos Görevi; Ho Chi Minh Yolu üzerinden Vietnam'a giden komünist ikmal yollarını kesmekti.
Eisenhower'ın Beyaz Saray'daki halefleri olan John F. Kennedy , Lyndon B. Johnson ve Richard Nixon, bu amaca yönelik olarak gerilla savaşçılarına hava desteğinin artırılmasını onayladılar, ancak bunu kamuoyuna açıklamadılar.
Çin, Sovyetler Birliği, Vietnam, Amerika Birleşik Devletleri ve diğer 10 ülke tarafından imzalanan 1962 Uluslararası Laos Tarafsızlık Anlaşması, imzalayan ülkelerin Laos'u doğrudan işgal etmesini veya orada askeri üs kurmasını yasakladı. Laos'taki gizli savaş da böyle başladı.
Laos'un Diğer Ülkelerden Daha Fazla Bombalanmasının Sebebi
ABD'nin Laos'u bombalaması (1964-1973), CIA'nın Vietnam Savaşı sırasında Kuzey Vietnam ve Sovyetler Birliği ile ittifak kurmuş olan komünist Pathet Lao grubundan iktidarı ele geçirme yönündeki gizli girişiminin bir parçasıydı.
Resmi olarak tarafsız olan Laos, Amerika Birleşik Devletleri ve Sovyetler Birliği arasındaki Soğuk Savaş'ta, gerçek bir savaş alanına dönüştü; Amerikan bombardıman uçakları Laos'a iki milyondan tondan fazla misket bombası attı. (Bu, II. Dünya Savaşı'nda atılan tüm bombaların toplamından daha fazla.) Bugün Laos, tarihin en çok bombalanan ülkesidir. İşte Laos'taki sözde gizli savaş hakkında bazı gerçekler.
- Vietnam'daki helikopterler
Helikopterler, Amerika'nın hava taşımacılığı stratejisinde hayati bir rol oynadı.
Laos İç Savaşı ve Pathet Lao
Amerika Birleşik Devletleri, yeni bağımsızlığını kazanmış Laos'ta Pathet Lao'nun popülarite kazanmasını yakından izledi. Pathet Lao, 1950'de Fransız savaşı sırasında Viet Minh karargahında kurulan komünist bir gruptu. Büyük ölçüde Vietnam'ın yardımına bağımlı olan liderleri, "Kızıl Prens" olarak bilinen Prens Souphanouvong'du ve Laos'ta beş farklı dönemde (1951-1954, 1957-1958, 1960 ve 1962-1972 yılları arasında) Başbakanlık yapmış ve Pathet Lao'yu daha muhafazakâr güçlerle dengeleyen bir koalisyon hükümetini tercih etmişti.
Başkan Kennedy, kamuoyuna Laos'un tarafsızlaştırılmasına destek verdiğini açıkladı; ancak tarafsızlaştırmanın kağıt üzerindeki görünümü, pratikteki görünümünden çok farklıydı.
CIA'nın Gizli Ordusu
1960 yılında CIA, Laos Kraliyet Ordusu'nda tümgeneral olan ve Laos'taki Hmong azınlığının bir üyesi olan Vang Pao'ya , komünist Pathet Lao'yu geri püskürtmek için gizli ordularının başına geçmesi için teklifte bulundu. Hmonglar, Yüzyıllardır ovalardaki Lao çoğunluğuyla çatışma halindeydiler ve CIA bu çatışma geçmişini kendi lehine kullandı.
ABD'nin Laos'u Bombalaması
Başkan Kennedy, 1961 de Vietnam'a giden komünist ikmal hatlarını kesmenin daha güvenli bir çıkış yolu olduğunu düşünüyordu.
ABD Hava Kuvvetleri, 1964 yılında Laos'taki hedefleri bombalamaya başladı ve Tayland merkezli gizli görevlerde AC-130 ve B-52 gibi uçakları misket bombalarıyla doldurdu. El Cezire'ye göre, Amerika Birleşik Devletleri Laos’a dokuz yıl boyunca günde 24 saat, her sekiz dakikada bir uçak dolusu bomba attı.
Bombardıman, Ho Chi Minh Yolu ve Kuzey Vietnam'ın kontrolündeki eski bir Fransız hava üssünün yakınındaki Sepon köyündeki komünist tedarik zincirlerini sekteye uğratmayı hedefliyordu.
ABD Hava Kuvvetleri'nin, Tayland'ın Ubon kentinden Laos üzerinde görev uçuşları yapan 16. Özel Harekat Filosu üyesi Dave Burns “Sepon, Laos'ta uçmak istemediğimiz tek yerdi. Köy, Vietnam'dan gelen üç otoyolun kesişme noktasındaydı: Her türlü uçaksavar silahıyla son derece iyi korunuyordu. Oraya gitmek demek, vurulma veya düşürülme garantisiydi.”
Air America,
CIA'nın Laos operasyonunun can damarıydı; personeli, yiyeceği ve malzemeleri uzak üslere taşıyordu.
Air America ayrıca daha fazla kaçak mal da taşıyordu.
Laos Bombardımanının Kayıpları ve Mirası
1975 yılına gelindiğinde, Laos nüfusunun onda biri, yani 200.000 sivil ve asker ölmüştü . İki katı kadar da yaralı vardı. Nüfusun dörtte birini oluşturan 750.000 kişi, General Vang Pao da dahil olmak üzere, mülteci durumuna düşmüştü. Gizliliği kaldırılmış belgeler, Laos'ta 728 Amerikalının öldüğünü, bunların çoğunun CIA için çalıştığını ortaya koydu.
Laos'ta, ABD bombalarının mirası, bugün de yıkıma yol açmaya devam ediyor. 1964'ten beri, 50.000'den fazla Laoslu ABD bombaları nedeniyle öldü veya yaralandı; bunların %98'i sivildi. Laos'a atılan bombaların yaklaşık %30'unun çarpma anında patlamadığı tahmin ediliyor ve yine bombalamaların sona ermesinden bu yana geçen yıllarda, geride kalan tahmini 80 milyon bomba nedeniyle 20.000 kişi öldü veya sakat kaldı .
2016 yılında Başkan Barack Obama , Laos'u ziyaret eden ilk görevdeki ABD başkanı oldu. Daha önce harcanan 100 milyon dolara ek olarak, patlamamış mühimmatın temizlenmesi için 90 milyon dolarlık ek yardım sözü verdi. Topraktan patlamamış bombaların temizlenmesi çalışmaları halen devam ediyor.
Değerli okurlar bir sonraki yazım ABD-VİETNAM ilişkileri olacaktır.
Sevgiyle, mutlulukla ve sağlıcakla kalınız.
